INDYWIDUALNE INDEKSY DYNAMIKI
Indeksem, czyli wskaźnikiem dynamiki nazywamy liczbę względną, niemianowaną i mogącą być wyrażoną w procentach. Wartość taką otrzymuje się poprzez podzielenie wielkości danego zjawiska w okresie badanym przez wielkość z okresu przyjętego za podstawę.
Ogólnie indeks możemy zapisać jako:
gdzie:
|
- to wartość cechy w okresie badanym |
|
- to wartość cechy w okresie bazowym, podstawowym (branym jako punkt odniesienia) |
I >100% oznacza wzrost wartości cechy w okresie badanym w porównaniu z okresem podstawowym o i-100 [%].
W przypadku, gdy i =100%, to nie ma zmian wartości zmiennej w okresie badanym w porównaniu z okresem podstawowym
Jeżeli natomiast i<100%, to wartości cechy są niższe o 100 - i [%] w okresie badanym w porównaniu z okresem podstawowym.
Ze względu na przyjętą podstawę porównań wyróżniamy następujące rodzaje indeksów:
· o podstawie stałej (okresem bazowym jest np. y1). Można je zapisać jako ciąg następujących wielkości:
|
(dla pierwszej wartości w szeregu indeks jest równy 1) |
w których każda wielkość odnoszona jest do wartości z okresu bazowego.
Indeksy te obrazują zmiany w kolejnych okresach (momentach) w porównaniu z okresem (momentem) podstawowym.
· o podstawie ruchomej (łańcuchowe). Ciąg indeksów łańcuchowych można zapisać jako:
|
(dla pierwszej wartości w szeregu indeksu nie liczymy), |
w których każda wielkość odnoszona jest do wartości z okresu poprzedniego.
Indeksy o podstawie ruchomej obrazują zmiany w kolejnych okresach (momentach) czasu w porównaniu z okresem (momentem) poprzednim.
Indeksy możemy także podzielić na indywidualne i agregatowe (zespołowe).
1. Indeksy indywidualne - pozwalają analizować zmiany cen (p), ilości (q) i wartości (qp) pojedynczych produktów.
· Indywidualny indeks cen
w którym:
|
- cena dobra w okresie badanym |
|
- cena dobra w okresie podstawowym |
Indywidualny indeks cen informuje, o ile zmieniła się cena danego dobra w okresie badanym w porównaniu z okresem podstawowym.
· Indywidualny indeks
ilości
w którym:
|
- ilość dobra w okresie badanym |
|
- ilość dobra w okresie podstawowym |
Indywidualny indeks ilości informuje, o ile zmieniła się ilość danego dobra w okresie badanym w porównaniu z okresem podstawowym.
· Indywidualny indeks
wartości
w którym:
|
- ilość dobra w okresie badanym |
|
- ilość dobra w okresie podstawowym |
|
- cena dobra w okresie badanym |
|
- cena dobra w okresie podstawowym |
Indywidualny indeks wartości informuje, o ile zmieniła się wartość danego dobra (a więc jego cena i ilość) w okresie badanym w porównaniu z okresem podstawowym.
2. Indeksy zespołowe (agregatowe) - pozwalają analizować zmiany wartości, cen oraz ilości zbioru (grupy produktów, wyrobów, artykułów), które nie są jednorodne.